Yaşı büyütülerek, müebbet hapis cezası verilen Emrah Bayram, “17 yıldır yaşımın küçük olduğunu kanıtlamaya çalışıyorum. Bu hukuksuzluk son bulmalı” çağrısı yaptı.
Bedlîs merkeze bağlı Lêrd köyü kırsalında 27 Eylül 2009 tarihinde çıkan çatışma sırasında HPG’li olduğu gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra tutuklanan ve yaşı büyütülerek müebbet hapis cezası verilen Emrah Bayram, 17 yıldır adalet mücadelesi veriyor. 1994 doğumlu olan ve şu an Erzincan Yüksek Güvenkilik Kapalı Cezaevi’nde tutulan Bayram’ın en son “yeniden yargılama” talepli başvurusu da reddedildi.
Bayram, Mezopotamya Ajansı’na (MA) gönderdiği mektubunda tutuklandığı süreçten günümüze yaşananları anlattı. Birçok gazeteye mektup gönderdiğini ancak sesinin duyulmadığını dile getiren Bayram, “Uğradığım haksızlığı duyuramamak zoruma gidiyor” diye kaydetti.
3 GÜN TERS KELEPÇE
Gözaltına alındığında 3 gün boyunca ters kelepçeyle tutulduğunu aktaran Bayram, “3 gün boyunaca insani ihtiyaçlar için dahi ellerimdeki kelepçeler açılmadı. 3 günün sonunda, savcılığa çıkarılmadan 15-20 dakika önce içinde ne olduğunu bilmediğim ve tadı iğrenç olan bir bardak suyu zorla içirdiler. Yine ne olduğunu bilmediğim bir sigara içirdiler. Savcılığa çıkartıldığımda ifade verme sırasında bayıldım. Gözlerimi hastanede açmıştm. Serum takılmıştı. Kendime gelmem ile birlikte nöbet tutan asker tarafından seruma müdahale edildi. Doktora neden bayıldığımı sorduğumda, doktora müdahale edip, onu dışarıya çıkardılar. Yine darp raporunun düzenlenmemesi için doktora müdahale edildi. 3 gün boyunca sağlık kontrolü için her hasteneye götürüldüğümde ‘hiçbir şeyi yok’ denilerek, raporun yazılmasını engellediler. Savcılıkta ve mahkemede çocuk sıfatıyla ifadem alındı ve dosya evrakları buna göre düzenlendi. Nöbetçi mahkeme tarafından tutuklanarak Bedlîs’teki cezaevine gönderildim. Yakalandığımda 14 yaşında olduğumdan dolayı cezaevi girişinde düzenlenen evraklarda çocuk olarak kaydım yapıldı. 4 yıl 5 ay’a yakın bir süre çocuk odasında kaldım” bilgilerini paylaştı.
ADLİ TIP SÜRECİNDE YAŞANANLAR
Tutuklandıktan bir yıl sonra iddianamenin hazırlandığını ve Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde davasının görülmeye başlandığını ifade eden Bayram, o sürece dair şunları paylaştı: “Mahkeme heyetinin talebi üzerine Bitlis Devlet Hastanesi’ne yaş tespiti için sevk edildim. Hastanede kemik filmi çekildi, diş sayımı yaptılar ve tırnaklara bakılarak, 20 yaşında olduğum söylendi. Mahkemeye tekrardan çıktığımda heyet bu raporu kabul etmedi. Tekrardan hastaneye sevk edildim. İkinci sefer herhangi bir test yapılmadan mahkeme heyetnin istediği gibi rapor hazırlanarak, 22 yaşında olduğuma dair rapor düzenlendi. Avukatımın itirazı üzerine anne, babam ve abimin ifadesine başvuruldu. Ailemin yaşımın küçük olmasını söylemesi üzerine ve avukatın itirazları neticesinde mahkeme heyeti beni adli tıpa sevk etti. Avukatın biri benden büyük ve biri küçük olmak üzere aileden iki kişinin daha kemik testi yapılmasını istedi ama heyet bu talebi kabul etmeyerek, beni İstanbul Adli Tıp Kurumu’na sevk etti. Aynı yılın sonlarına doğru İstanbul Adli Tıp Kurumu’na götürüldüm. İstanbul’a vardığımızda Maltepe Çocuk Cezaevi’ne götürüldüm. Ertesi gün adli tıpa götürüldüm. Adli tıpta herhangi bir işlem yapılmadı. İlgili olan doktor adeta savcı rolüne soyunarak, beni sorgulamaya başladı. Buna itiraz edincede beni adli tıp heyetine sevk etti. Oradada herhangi bir test yapılmadı. Hatırladığım kadarıyla heyet sözlü olarak 22 yaşında olduğumu söyleyerek, beni tekrardan cezaevine gönderdi.”
‘4 YIL 5 AY ÇOCUK ODASINDA KALDIM’
Yargılama sürerken Muş E Tipi Kapalı Cezaevi’ne sevk edildiğini kaydeden Bayram, “Bu kuruma girişimde de yaşım küçük olduğundan dolayı çocuk odasına alındım. 12 Eylül 2012 yılında mahkemeye son çıktığımda (karar duruşması) mahkeme heyeti adli tıp kurumunun raporuna dayanarak, müebbet ve 10 yıla kadar hapis cezası verdi. Birçok kurum yaşımın küçük olmasını kabul etmesine rağmen Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi ısrarla yaşımı 7 yıl büyüttü. Bitlis, Muş ve Tekirdağ cezaevlerinde çocuk sıfatıyla kaydım yapılmasına ve 4 yıl 5 aya yakın bir süre çocuk odasında kalmama rağmen mahkeme heyeti bunları görmezden gelerek, beni bu kadar cezaya tabi tuttu” diye belirtti.
‘17 YILDIR MÜCADELE EDİYORUM’
17 yıldır yaşının küçük olduğunu kanıtlamaya çalıştığını vurgulayan Bayram, “Çocukluğum cezaevinde geçti, gençliğimin yarısı cezaevinde geçiyor. Bu hukuksuzluğun son bulmasını umuyorum. 17 yıldır ceazaevi cezaevi dolaştırılıyorum. Şuana kadar Bedlîs, Muş, Tekirdağ, Patnos ve son olarak Erzincan cezaevinde kaldım. Annem ve babam vefat etmelerine rağmen onların cenazelerine katılmama izin verilmedi. Umarım bir gün hukuk yerini bulur ve hiç kimsenin başına böyle adaletsiz bir durum gelmez, kimse bu duruma düşmez. Şu anda da mahkemeler Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını doğru bularak, dosyayı kapatmaya çalışıyor” ifadelerini kullandı.
NE OLMUŞTU?
1994 doğumlu Bayram, 27 Eylül 2009 tarihinde Bedlis merkeze bağlı Lêrd (Kayalıbağ) köyü kırsalında çıkan çatışma sırasında HPG’li olduğu gerekçesiyle gözaltına alındı. Bayram, “suça sürüklenen çocuk” kategorisinde yargılanarak, tutuklandı. Emniyetin girişimleri üzerine yaşının büyük olduğuna dair rapor alınması için Bitlis Devlet Hastanesi’ne sevk edildi. Hastane, Bayram’ın 22 yaşında olduğuna dair rapor düzenledi. Avukatların itirazı üzerine Bayram yeniden aynı hastaneye sevk edildi. Hastane 1 Eylül 2009’da bir kez daha Bayram’ın 22 yaşın üzerinde olduğuna dair rapor hazırladı.
Avukatların itirazı ardından Adli Tıp Kurumu’na sevk edilen Bayram, orada da Bitlis Devlet Hastanesi’nde yapılan testler üzerinden değerlendirmeye tabi tutuldu. ATK, hastane raporuyla yaşın belirlenmesinin zor olduğunu belirtti. Mahkeme, buna rağmen karar duruşmasında Bayram’ın doğum tarihinin 1987 olarak düzeltilmesine karar verdi. Bayram, böylelikle Çocuk Mahkemesi yerine ağır cezada yargılandı ve “ülkenin birliğini ve bütünlüğünü bozma” iddiasıyla müebbet hapis ve 10 yıl 5 ay hapse mahkum edildi.
NOTER İŞLEM YAPMADI
O dönem Bayram’ın avukatlığını yapan Osman Çelik, 2011 yılında gerçekleştirilen “KCK” operasyonları sırasında tutuklandı. Avukatsız kalan Bayram, yeni avukatına vekalet vermek için gittiği noterde yaşı küçük olması nedeniyle işlem yapamadı. Anne ve babasının gelmesiyle noter işlemleri yapıldı. Mahkemenin verdiği ceza ise 26 Nisan 2013’da Yargıtay’da onandı.
HAKİM VE SAVCI ‘FETÖ’DEN ALINDI
15 Temmuz 2016’daki askeri kalkışma sonrası ise bir başka gelişme yaşandı. Söz konusu hukuksuzlukta imzası bulunan savcı ve hakimler “FETÖ” soruşturması kapsamında görevden alındı. Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK), askeri kalkışmadan hemen sonra Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görev savcı Mehmet Ali Canavcı, üye hakim Ahmet Ödül ile mahkeme başkanı Behçet Aşılar’ı görevden aldı.
3 Aralık 2021’de yaşın nüfusta düzeltilmesi için dava açıldı. Bismil Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yapılan başvuruda, Bayram’ın hastanede karşılaştığı duruma dair aktardığı “savcı 7 yaş büyütün demişti, gördüm, tamamdır, çıkın” bilgi de yer aldı. Bayram’ın ilkokul birinci sınıfta çektiği fotoğraf, okul belgeleri, aile nüfus kayıt örneği de mahkemeye sunuldu.
YENİDEN YARGILAMA BAŞVURUSU
Bayram, yeni rapor için Patnos Devlet Hastanesi’ne sevk edildi. Hastane Sağlık Kurulu’nun 3 Şubat 2022 tarihli raporunda, “Şahsın kemik yaşı tespitine yönelik yapılan direkt grafilerin değerlendirmesinde erkek olgun kemik yaşı 30 olarak değerlendirilmiştir. Oy birliği ile karar verilmiştir” denildi.
Mahkeme, yaşın yeniden düzenlenmesi için yapılan başvuruyu, “(…) ceza mahkemesinde yaş konusunda verilen kararların kesin hüküm niteliğinde olması nedeniyle, bu konularda hukuk mahkemesinde yeni bir dava açılamayacağı anlaşılmakla (…)” gerekçesiyle reddetti.
Bayram’ın avukatı Derya Yıldırım, kararı istinafa taşıdı. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi’ne yapılan başvuruda “usul” eksikliklerin giderilmesi talebiyle bozuldu, yeniden yargılama kararı verdi.
İSTİNAF REDDETTİ
Yerel mahkemeden benzer bir karar çıkması üzerine bir üst mahkemeye yeni bir başvuru yapıldı. Mahkeme, bu kez başvuruyu reddetti ve 13 Mart 2026’da yerel mahkemenin kararını onadı.
3 Haziran’da Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvuru yapıldı. Başvuruda, benzer talepler sıralanarak, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği vurgulandı. Başvuruda, Patnos Devlet Hastanesi’nin verdiği rapora işaret ederek, “Bilimsel bir raporun hangi gerekçeyle yok sayıldığı açıklanmadan verilen bu karar açıkça ihlaldir” denildi. Ayrıca yeniden yargılanma talebi yer aldı.
Avukat Derya Yıldırım, ayrıca hem Bayram’ın yaşının büyütülmesi hem de o dönem karar verici konumdaki kamu görevlilerinin cemaat yapılanmasında yer alması nedeniyle yeniden yargılanma talebiyle 23 Haziran’da Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurdu.
YENİDEN YARGILAMA TALEBİ REDDEDİLDİ
Bayram’ın avukatı Derya Yıldırım, 23 Haziran’da Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne yeniden yargılama talepli başvuru yaptı. Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi, yargılanmanın yenilenmesini gerektirir bir husus bulunmadığına karar verdi. Karar gerekçesinde Ceza Muhakemeleri Kanunu (CMK) 311’inci maddenin (kesinleşen bir hükümle sonuçlanan bir davanın yeniden görülmesini düzenleyen madde) fıkraları sıralandı. Gerekçede, Bayram’ın Bitlis Devlet Hastanesi’nden alınan raporla yaşının düzeltildiği ve o dönemde Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Dairesi’nden de alınan raporu hatırlattı.
Avukat Derya Yıldırım, Van 2. Ağır Ceza Mahkemesi’ne itirazda bulundu.
MA / Berivan Altan
